مقدمه: این تحقیق به بررسی و شناسایی ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی وقف در آموزش و پرورش از دیدگاه مدیران مقطع متوسطه دوره دوم شهرستان جیرفت پرداخته است. وقف به عنوان یک نهاد سنتی اسلامی، می‌تواند تأثیرات گسترده‌ای بر جنبه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در جامعه داشته باشد. در این پژوهش، تلاش شده است تا با بررسی نظرات مدیران آموزشی، به درک جامع‌تری از این تأثیرات در زمینه آموزش و پرورش دست یابیم.
روش‌شناسی: این تحقیق از نوع کیفی و به روش اکتشافی انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه مدیران مقطع متوسطه شهرستان جیرفت بود. نمونه‌گیری به صورت هدفمند و از نوع موارد عادی انجام گرفت و حجم نمونه تا رسیدن به اشباع نظری به تعداد 10 نفر رسید. ابزار تحقیق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود، و سوالات بر اساس موضوع پژوهش طراحی و در مصاحبه‌ها مطرح شد. داده‌ها با استفاده از کدگذاری موضوعی شامل کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته‌ها چندین بعد از وقف در آموزش و پرورش را روشن کرد. از نظر اجتماعی، وقف به کاهش فاصله طبقاتی و تحقق عدالت آموزشی و اجتماعی کمک می‌کند، رفاه و تعاون اجتماعی را تقویت می‌کند، از نیازمندان حمایت و کمک می‌کند، از فساد و نابسامانی اجتماعی جلوگیری می‌کند، پیوندهای اجتماعی را تقویت می‌کند، مسئولیت‌های متقابل اجتماعی را ترویج می‌دهد و در ایجاد و حمایت از نهادهای اجتماعی کمک می‌کند. از نظر اقتصادی، وقف به بهبود درآمد و بهره‌وری، توانمندسازی اقتصادی و استقلال مالی، پیشرفت تولید و فقرزدایی، جلوگیری از تبعیض‌های اقتصادی، احیای مشاغل و ایجاد فرصت‌های شغلی و حمایت از پیشرفت در صنعت، کشاورزی و دامپروری کمک می‌کند. از نظر فرهنگی، وقف به شکوفایی و توانمندسازی فرهنگی، گسترش آموزش و تأسیس کتابخانه‌ها، افزایش دانش و آگاهی، پیشرفت اخلاقی، تقویت همدلی و همکاری، گسترش و اشاعه دین اسلام و تشویق به پاکسازی درونی و رشد صفات مثبت انسانی کمک می‌کند.
نتیجه‌گیری: تحقیق حاضر به شناسایی ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی وقف در نظام آموزش و پرورش شهرستان جیرفت پرداخته است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که وقف می‌تواند به کاهش نابرابری‌های اجتماعی، تقویت استقلال اقتصادی، و ارتقاء فرهنگی کمک کند. این ابعاد به طور خاص به بهبود کیفیت آموزش، ایجاد فرصت‌های شغلی، و تقویت همبستگی اجتماعی و فرهنگی منجر می‌شود. نتایج این تحقیق می‌تواند به مدیران آموزشی و سیاست‌گذاران در بهره‌برداری بهتر از نهاد وقف برای بهبود نظام آموزش و پرورش کمک نماید.